Semih yabanc?la?mas?n? ve ya?ad??? iç buhranlar? anlatmaya çal??m??t?r.

Semih SARGIN

Ak?n TEK

We Will Write a Custom Essay Specifically
For You For Only $13.90/page!


order now

UNI 112.1

12.01.2018

 

 

                                               
Dönem/Final Ödevi Önerisi

            Dönem sonu ödeviyle ilgili bu ilk çal??mada, roman?n
nas?l ele al?naca??na, ödevin muhtemel ba?l?klar?na ve ?u ana kadar yap?lan
kaynak taramas?n?n sonuçlar?na yer verilecektir. Ayr?ca yap?lacak ödevin
kitab?n?n Korkuyu Beklerken olmas?n?n sebebi O?uz Atay gibi bir toplum
mühendisinin yaz?lar?n?n de?erini ortaya ç?karmak ve eserindeki 8 hikayenin
8.sinin sonunda yer alan, bizi adeta uyand?rmaya çal??an ”Ben burday?m sevgili
okuyucum, sen nerdesin acaba?” sorusuna ”Buraday?m” diyebilmektir.

I.Ödevin
Meselesi ve ?ddias?

            O?uz
Atay 1970 sonras? Türk edebiyat?nda postmodern roman örnekleri sergileyen ilk
yazarlardan birisidir. Atay yazd??? Tutunamayanlar, Tehlikeli Oyunlar, Korkuyu
Beklerken, Bir Bilim Adam?n?n Roman?, Oyunlarla Ya?ayanlar, Günlük ve
Eylembilim kiraplar?n?n hepsinde Türk insan?n?n modernizmle gelen yabanc?la?mas?n?
ve ya?ad??? iç buhranlar? anlatmaya çal??m??t?r. Sekiz hikayeden olu?an ”Korkuyu
Beklerken” adl? kitap ise ilk hikaye kitab?d?r. O dönemler yazd??? ve aç?klamaya çal??t???
kavramlar çok fazla de?er görmemi? olsa bile ?uan kitaplar?n?n yapt??? onlarca
bask? Türk halk?n?n O?uz Atay’?n fikirlerini ne denli benimsedi?ini bize
gösterir niteliktedir.

           Atay, Korkuyu
Beklerken’ de sekiz öykü sekiz karakter olarak bize direkt olarak sekiz
tane karakterin ya?ad??? iç buhranlar?n? birçok yerinde monolog tarz?nda
anlatm??t?r. Bu karakterleri tek kelimeyle özetleyecek olursak ”Kalabal?k bir
topluluk içindeydi, YALNIZDI” kitab?n ilk öyküsünün ba?lang?c?ndaki kelime
bize kitap hakk?nda fikir sahibi olmam?z için büyük bir ipucu vermektedir.
Kitaptaki sekiz hikayenin hemen hemen hepsinde, birkaç tanesinde çok belirgin,
olan modernizmle gelen teknolojinin insanlar? günlük i?lerine ve
ko?u?turmalar?na o kadar ba?lam??t?r ki yazar sevgi yoksulu ve ça?da? insan?n
trajedisini yakalar bu niteli?inden dolay? toplumda modernle?meyle birlikte
ortaya ç?kan süreç insanlar?n iç buhranlar? ve ç?kmazlar?, kalabal?k içindeki yabanc?la?malar?
ba?lam?nda incelenecektir.

II. Ödevin Muhtemel Ba?l?klar?      

          
?ki ana bölümden olu?mas? planlanan ödevde ilk olarak modernitenin
Birey-Toplum ili?kisine etkisi ve bu etkinin O?uz Atay taraf?ndan Korkuyu
Beklerken’ de nas?l anlat?ld??? üzerinde durulacakt?r. ?kinci ana bölümde
ise Karakterlerin halet-i ruhiyelerine de?inilecek ve kitab?n vermek istedi?i
dü?ünce karakterler üzerinden daha iyi anlat?lmaya çal???lacakt?r.

1-Birey-Toplum Çat??mas?

           
?lk hikaye olan ”Beyaz Mantolu Adam” dan örnekler verilerek
mevzunun daha iyi anla??lmas? sa?lanacakt?r. K?saca anlatmak gerekirse, öykünün
ana karakteri konumundaki beyaz mantolu adam kendi özündeki mücadelesi ve
toplumdaki insanlar?n kendisi üzerinde kurdu?u bask?yla ayn? anda sava?maktad?r
ve derin bir iç buhran?n tam ortas?ndad?r. “Toplumdaki geçerli ölçütlerin
d???na ç?km?? bireyin; de?er yarg?lar?, davran??lar? ve ya?am biçimleri ile bir
bütün olan kar??t dünyadaki insanlar aras?ndaki konumu anlat?l?r.” (Ecevit,
1990: 87). Beyaz mantolu adam?n beyaz kad?n mantosu giymesi kendi içinde
özgürlü?e ula?ma iste?inin bir göstergesi olarak görünmektedir fakat bununla
beraber toplumdaki insanlar?n her biri bu adama olan tepkilerini çok aç?k
yans?tm??lard?r.

      
”Allah belas?n? versin bu pis yabanc?lar?n” , ”bedavaya ya??yorlar
bu ülkede”

     
”Deli bu, mantonun üstüne takt??? kemere bak?n.” , ”Manto mu, kad?n
m??” , ”Polis ça??r?n” vs. gibi al?nt?lara daha çok yer verilecek ve Y?ld?z Ecevit, Fatih Sakal?
ve Selahaddin Özpalab?y?klar gibi ele?tirmenlerin incelemelerinden kesitlere yer
verilecektir.

a-Çat??man?n Etkenleri

        
Modern Dünyadaki, ?nsan?n Buhran ve Ç?kmaz?, ?çselle?me, Kendini
Cezaland?rmak (?ntihar) veya toplumu cezaland?rmak, Ayk?r?l?k, Bireyin Toplum
Nazar?nda Kendisiyle Hesapla?mas? vs. ba?l?klar üzerinden birey-toplum
çat??mas?n?n etkenlerine de?inilecek ve Fatih Sakal?, Y?ld?z Ecevit gibi
ele?tirmenlerin görü?lerinden yararlan?lacakt?r.

 

2-Öykülerde ki Karakterlerin Halet-i
Ruhiyeleri

”?nsanlar ya?am?? olduklar? hayat?n s?radanl?klar?n?
ve bunun kar??s?nda mecbur b?rak?lm??l???n? birden bire fark edemezler. Jung’un
“yeniden do?u?” olarak tarif etti?i bu duruma ki?i, hayat?nda ya?ayaca?? köklü
bir sars?nt?/de?i?im ile ula??r. Bu sars?nt?/de?i?im, kimi zaman, hayat?n
anlams?zl???, kimi zaman ölüm korkusu kimi zaman da “korku” ve “umutsuzlukla” beraber
gelmektedir.” (Tüzer,2004). Korkuyu Beklerken de  anlat?lan hikayelerin ba?rollerindeki
insanlar?n hepsinin en önemli özellikleri ‘s?radan’ insanlar olmalar? yani,
O?uz Atay hikayelerini yazarken kahvehanede, parkta ve toplumsal alanlarda
gördü?ü herhangi bir ‘tutunamayan?n’ davran??lar?ndaki korkuyu, heyecan?,
ba?kald?r??? görüp okuyucunun önüne sermi?tir. Ben de önümüzde duran bu
karakterlere farkl? ele?tirmenlerin perspektifinden de yararlanarak incelemeye
çal??aca??m.

a-Ba?kald?r?? m?, Ayak uyduramamak m??

Atay’?n karakterleri farkl? farkl? nedenlerle
toplum nazar?nda bir yabanc?la?maya u?rayan insanlard?r, bu k?s?mda ele almak
istedi?im durum bu ‘tutunamayan’ logosuyla bize tan?t?lan karakterlerin topluma
yabanc?la?malar?n?n sebepleridir. Bu yabanc?la?man?n sebebi bir isyan yani
ba?kald?r??m? yoksa ayak uyduramad??? toplumda göz önünden çekilip kendi
kö?esine çekilmek mi? Bu mevzunun daha iyi anla??lmas? için Tahta At
hikayesinden bir kesit aktar?lacakt?r. ”Tu?rul’un bu yap?ma direni?i, düzene
direni? olarak alg?lanabilir. “Bat? kar??s?nda kendimizin, Bat?’ya bak???m?z?n,
Bat?’n?n bizim için neyi ifade etti?inin humour’la kar???k bir ?ekilde okura
sunuldu?u bu öyküde, kendine özgü yönleri olan ve toplum normlar?na uymayan
Tu?rul, sanki “Tahta At”lara kar?? sava? açm?? bir Don Ki?ot’tur.” (Sakal?,
2011)

 

b-Tutunabilenler ve ‘Tutunamayan’lar

SONUÇ

Sonuç olarak, mutsuzluk, yabanc?la?ma ve
yaln?zla?ma üzerine sekiz hikayeden olu?an Korkuyu Beklerken öykü kitab?
Atay moderniteyle beraber gelen yabanc?la?man?n çe?itli formlar?n? ve
sebeplerini çok iyi anlam?? bunun üzerinden de Türk toplumunu çok iyi analiz
etmi?tir. Atay, modern bireyin toplum içindeki yaln?zl???n? ve yabanc?l???n?,
ya?ad??? iç buhranlar yüzünden içinde ya?ad??? düzene kar?? sorumluluklar?n?
yerine getiremeyi?i bununla birlikte toplumdan daha da kopaca??,
yaln?zla?aca??n? biçimsel olarak da anlat?m?n? çok güçlendirerek bize
aktarm??t?r. Ben de bu anlat?lanlar ?????nda çe?itli ele?tirmenlerin makale ve
incelemelerini inceleyerek, kitaptan da konunun anla??lmas?na yard?mc? olacak
kesitleri ödevime ekleyerek konuyu aktarmaya çal??aca??m.

III. Kaynak Taramas?

ATAY, O?uz (2003), Korkuyu Beklerken, 16.
Bask?, ?leti?im Yay?nlar?, ?stanbul

ECEV?T, Y?ld?z (2002), Türk Roman?nda
Postmodernist Aç?l?mlar, ?leti?im Yay?nlar?, ?stanbul

ECEV?T, Y?ld?z (2009), “Ben Buraday?m…” O?uz
Atay??n Biyografik ve Kurmaca Dünyas?, ?leti?im

JUNG, Carl Gustav (2003), Dört Arketip, (çev.
Z. A. Y?lmazer), ?stanbul: Metis Yay.

SAKALI, Fatih (2011), Tutunamayanlar?n
Hikâyeleri ‘Korkuyu Beklerken’, Turkish Studies, S. 1662,1665,1666

TÜZER, ?brahim (2004), ”Korkuyu Beklerken”
Ç?k?lan Yolculuk: Eve/Kendine Dönü?, K?r?kkale

TÜZER ?brahim (2010) O?uz Atay’dan „Babama
Mektup? Ya da Bir Yazar?n Ölen Babas?yla /

Kendisiyle Hesapla?mas?, Turkish Studies,
Volume 5/4, Erzincan.

ECEV?T, Y?ld?z
(1989), O?uz Atay’da Ayd?n Olgusu, Ara Yay?nc?l?k, , s. 86, ?stanbul